برنی سندرز (Bernie Sanders) صدای سوسیالیسم دموکراتیک در آمریکا

برنارد برنی سندرز (Bernard Sanders) در ۸ سپتامبر ۱۹۴۱ در منطقه بروکلین نیویورک، در خانواده‌ای یهودی لهستانی-آمریکایی طبقه کارگر به دنیا آمد. پدرش، الی سندرز، در سال ۱۹۲۱ از لهستان به آمریکا مهاجرت کرده بود و بیشتر اعضای خانواده‌اش در هولوکاست هیتلر کشته شدند. مادرش، دوروتی سندرز، آمریکایی متولد نیویورک بود. خانواده در آپارتمانی کوچک در منطقه فلت‌بوش زندگی می‌کردند و پول همیشه کم بود.

برنی از کودکی تأثیر عمیقی از فقر و نابرابری گرفت. خودش بارها گفته: «من در خانه‌ای بزرگ شدم که اگر پدرم چک حقوقش را از دست می‌داد، نمی‌دانستیم چطور اجاره را بپردازیم». در دبیرستان جیمز مدیسون، برنی دونده خوبی بود و در تیم بسکتبال مدرسه بازی می‌کرد.

در سال ۱۹۵۹ به دانشگاه شیکاگو رفت و در رشته علوم سیاسی تحصیل کرد. در همین دوران به جنبش حقوق مدنی پیوست، در تظاهرات علیه جداسازی نژادی شرکت کرد و در سال ۱۹۶۳ به «راهپیمایی به سوی واشنگتن» مارتین لوتر کینگ رفت و سخنرانی معروف «من رویایی دارم» را از نزدیک شنید. در دانشگاه شیکاگو با جناح چپ رادیکال و سوسیالیست‌های دموکراتیک آشنا شد و عضو کنگره برابری نژادی (CORE) و اتحادیه دانشجویی سوسیالیست شد.

سال‌های ورمونت و آغاز فعالیت سیاسی مستقل (۱۹۶۴–۱۹۸۱)

پس از فارغ‌التحصیلی در ۱۹۶۴، برنی سندرز به ورمونت نقل مکان کرد. ابتدا برای کار در یک کیبوتص اسرائیلی رفت و آمد کرد، سپس در سال ۱۹۷۱ در ورمونت ساکن شد و به عنوان نجار، فیلم‌ساز مستندهای آموزشی و نویسنده آزاد کار می‌کرد. در همین سال‌ها با جین اُمِرا (Jane O’Meara) ازدواج کرد و صاحب یک پسر به نام لِوی شد (بعداً از جین جدا شد و در ۱۹۸۸ با جین دراکر ازدواج کرد که هنوز همسرش است).

در دهه ۱۹۷۰ چهار بار به عنوان نامزد حزب اتحاد آزادی (Liberty Union)، حزبی چپ رادیکال و ضد جنگ ویتنام برای سناتور و نماینده مجلس کاندیدا شد و هر چهار بار شکست خورد، اما درصد آرایش از ۱٪ به ۶٪ رسید. در سال ۱۹۷۹ از این حزب استعفا داد و تصمیم گرفت مسیر مستقل را ادامه دهد.

شهردار برلینگتون: آزمایشگاه سوسیالیسم محلی (۱۹۸۱–۱۹۸۹)

در سال ۱۹۸۱ برنی با تنها ۱۰ رأی اختلاف (از ۱۰۰۰۰ رأی) شهردار شهر کوچک برلینگتون ورمونت شد. این پیروزی، بزرگ‌ترین شگفتی سیاسی دهه در آمریکا بود؛ یک سوسیالیست مستقل، شهردار شهری شد که تا آن روز همیشه دموکرات یا جمهوری‌خواه اداره می‌شد.

در دوران شهرداری‌اش (چهار دوره پیاپی تا ۱۹۸۹):

• مالیات بر املاک ثروتمندان را افزایش داد و از پول آن مسکن ارزان‌قیمت ساخت.
• اولین «صندوق اعتماد زمین جامعه» (Community Land Trust) در آمریکا را راه‌اندازی کرد تا زمین از دست سرمایه‌گذاران خارج شود.
• ساحل دریاچه شامپلین را که در دست شرکت‌های خصوصی بود، عمومی کرد.
• برنامه‌های هنر، فرهنگ و توسعه پایدار شهری را گسترش داد.
• شهر را از ورشکستگی نجات داد و رتبه اعتباری آن را بالا برد.

مجله U.S. News & World Report در سال ۱۹۸۷ برلینگتون را «یکی از قابل زندگی‌ترین شهرهای آمریکا» نامید و برنی را «یکی از بهترین شهرداران کشور» دانست.

ورود به کنگره: تنها نماینده مستقل مجلس نمایندگان (۱۹۹۱–۲۰۰۷)

در سال ۱۹۹۰ برنی برای کرسی ورمونت در مجلس نمایندگان آمریکا کاندیدا شد و با شکست دادن نامزد جمهوری‌خواه، اولین سوسیالیست در ۶۰ سال گذشته بود که وارد کنگره می‌شد. او تا سال ۲۰۰۶ هشت دوره پیاپی این کرسی را حفظ کرد و همیشه به عنوان مستقل ثبت‌نام می‌کرد، اما با دموکرات‌ها همکاری داشت.

در کنگره:

• بنیان‌گذار «گروه مترقی کنگره» (Congressional Progressive Caucus) شد که امروز بیش از ۱۰۰ عضو دارد.
• از ابتدا با جنگ خلیج فارس (۱۹۹۱) و جنگ عراق (۲۰۰۳) مخالفت کرد.
• بارها علیه قراردادهای تجارت آزاد (NAFTA, CAFTA, PNTR با چین) رأی داد.
• قانون اصلاح مالیات بر ثروت و برنامه «پزشکی برای همه» (Single-Payer) را سال‌ها پیش برد.

سناتور ایالات متحده: صدای چپ در سنا (۲۰۰۷–تاکنون)

در سال ۲۰۰۶ برنی سندرز برای سناتور ورمونت کاندیدا شد و با ۶۵٪ آرا پیروز شد. او تا امروز (۲۰۲۵) چهار دوره پیاپی سناتور است و همیشه با درصدهای بالای ۶۰–۷۰٪ انتخاب شده است.

در سنا:

• طولانی‌ترین دوره عضویت به عنوان مستقل در تاریخ کنگره آمریکا را دارد.
• در سال ۲۰۱۰ طولانی‌ترین فیلبیستر تاریخ سنا (۸ ساعت و ۳۷ دقیقه) را علیه تمدید کاهش مالیات بوش برای ثروتمندان انجام داد.
• رئیس کمیته کهنه‌سربازان سنا (۲۰۱۳–۲۰۱۵) و سپس کمیته بودجه سنا (۲۰۲۱–۲۰۲۳) بود.
• قانون گسترش مزایای کهنه‌سربازان (۲۰۱۴) را به تصویب رساند.

اولین کمپین ریاست‌جمهوری برنی سندرز

در ۳۰ آوریل ۲۰۱۵ برنی سندرز رسماً برای نامزدی حزب دموکرات در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶ اعلام کاندیداتوری کرد. او که انتظار چند هزار نفر حامی را داشت، در اولین تجمعش در برلینگتون ۵۰۰۰ نفر و در بوستون ۲۸۰۰۰ نفر جمع کرد. کمپین او بر محور:

• پزشکی رایگان برای همه
• حداقل دستمزد ۱۵ دلار در ساعت
• دانشگاه رایگان دولتی
• مبارزه با تغییرات اقلیمی (Green New Deal)
• اصلاح نظام مالی و وال‌استریت
• پایان جنگ‌های بی‌پایان

جمع‌آوری کمک مالی او رکوردشکن بود: بیش از ۲۳۱ میلیون دلار فقط از کمک‌های کوچک (میانگین ۲۷ دلار). در ۲۲ ایالت مقدماتی دموکرات‌ها پیروز شد، ۱۹۰۰ داوطلب گرفت و تا آخرین روز کنوانسیون با هیلاری کلینتون رقابت کرد. در نهایت در ژوئیه ۲۰۱۶ از کلینتون حمایت کرد، اما میلیون‌ها جوان را به سیاست مترقی وارد کرد.

۲۰۲۰: دومین تلاش برای کاخ سفید

در فوریه ۲۰۱۹ دوباره کاندیدا شد. این بار کمپینش بسیار بزرگ‌تر بود: در ۲۴ ساعت اول ۶ میلیون دلار جمع کرد (رکورد تاریخ). بیش از ۱ میلیون داوطلب ثبت‌نام کرد. در نوادا با ۴۶٪ آرا اول شد، اما پس از «سه‌شن آشکندون» و اتحاد میانه‌روهای حزب پشت جو بایدن، در آوریل ۲۰۲۰ کنار رفت و از بایدن حمایت کرد.

با وجود شکست، تأثیر او عظیم بود: بایدن مجبور شد بخش‌هایی از برنامه برنی (مانند دانشگاه رایگان برای خانواده‌های کم‌درآمد، کاهش بدهی دانشجویی، حداقل دستمزد ۱۵ دلار) را بپذیرد.

مواضع سیاسی کلیدی برنی سندرز (تا سال ۲۰۲۵)

• اقتصاد: مالیات ۹۷٪ بر درآمدهای بالای ۱۰ میلیون دلار، مالیات بر ثروت، مالیات بر معاملات وال‌استریت
• بهداشت: Medicare for All (حذف بیمه‌های خصوصی سودآور)
• آموزش: لغو کامل بدهی دانشجویی (۵۱ میلیون نفر)، دانشگاه و کالج رایگان
• محیط زیست: Green New Deal، ممنوعیت فراکینگ، انتقال ۱۰۰٪ به انرژی تجدیدپذیر تا ۲۰۳۰
• سیاست خارجی: مخالف جنگ عراق، افغانستان، حمایت از توافق هسته‌ای ایران، کاهش بودجه نظامی، حمایت از راه‌حل دو کشوری فلسطین-اسرائیل
• حقوق کارگران: تقویت اتحادیه‌ها، مرخصی زایمان و بیماری با حقوق، مالکیت کارگری در شرکت‌ها

زندگی خصوصی، خانواده و سلامت

برنی سندرز در سال ۱۹۸۸ با جین دراکر ازدواج کرد. او چهار فرزند دارد: یک پسر بیولوژیک (لوی) و سه فرزندخوانده از ازدواج قبلی جین. او همچنین هفت نوه دارد. در اکتبر ۲۰۱۹ در جریان کمپین دچار حمله قلبی شد و دو استنت در رگ‌های قلبش کار گذاشت، اما سریعاً بهبود یافت و تا امروز با انرژی بالا به فعالیت ادامه می‌دهد.

میراث و تأثیر بر سیاست آمریکا

برنی سندرز موفق نشد رئیس‌جمهور شود، اما سیاست آمریکا را برای همیشه تغییر داد:
– واژه «سوسیالیسم دموکراتیک» که زمانی ممنوعه بود، امروز در نظرسنجی‌ها بیش از ۵۰٪ حمایت جوانان آمریکایی را دارد.
– الکساندریا اوکاسیو-کورتز، رشیده طلیب، کوری بوش، جمال بومن و ده‌ها نماینده مترقی کنگره خود را «شاگرد برنی» می‌دانند.
– نظرسنجی گالوپ ۲۰۲۴ نشان می‌دهد ۷۰٪ آمریکایی‌ها از Medicare for All حمایت می‌کنند (در سال ۲۰۱۰ فقط ۴۰٪ بود).
– حداقل دستمزد فدرال هنوز ۷.۲۵ دلار است، اما ۳۰ ایالت به خاطر فشار کمپین برنی آن را به ۱۵ دلار رسانده‌اند.

برنی سندرز در ۸۴ سالگی (۲۰۲۵) هنوز سناتور است، کتاب می‌نویسد، پادکست دارد و جوانان را سازمان‌دهی می‌کند. او ثابت کرد یک سیاستمدار یهودی سوسیالیست از بروکلین می‌تواند میلیون‌ها آمریکایی را متقاعد کند که «میلیاردرها نباید وجود داشته باشند» و «مراقبت‌های پزشکی حق انسانی است نه کالای لوکس».