یک سیارک عظیم به دریای شمال برخورد کرد و سونامی 100 متری ایجاد کرد!
معمایی که دهه‌ها در اعماق دریای شمال باقی مانده بود، سرانجام حل شد. دانشمندان تأیید کرده‌اند که «دهانه سیلورپیت» (Silverpit Crater) که در عمق ۷۰۰ متری زیر بستر دریا مدفون شده حاصل برخورد سیارکی به عرض ۱۶۰ متر با زمین در حدود ۴۳ تا ۴۶ میلیون سال پیش است. این برخورد سهمگین، توده‌ای عظیم از سنگ و آب را تا ارتفاع ۱.۵ کیلومتری به هوا پرتاب کرد و موجب ایجاد سونامی‌ای با ارتفاع بیش از ۱۰۰ متر شد.
حدود ۴۳ تا ۴۶ میلیون سال پیش، یک سیارک عظیم به دریای شمال برخورد کرد و سونامی‌ای به ارتفاع بیش از ۱۰۰ متر (۳۳۰ فوت) پدید آورد. اکنون پس از بیش از دو دهه اختلاف‌نظر علمی، پژوهشگران شواهد متقاعدکننده‌ای یافته‌اند که وقوع این برخورد باستانی را تأیید می‌کند. برخورد منجر به شکل‌گیری پدیده‌ای شد که امروزه با نام «دهانه سیلورپیت» شناخته می‌شود؛ ساختاری عظیم که در اعماق بستر دریا مدفون شده است. اگرچه دانشمندان نخستین بار در سال ۲۰۰۲ آن را کشف کردند، اما منشأ آن همواره موضوع بحث‌های داغی بود؛ برخی پژوهشگران معتقد بودند که این عارضه نه بر اثر برخورد جسمی از فضا، بلکه در پی فرآیندهای زمین‌شناختی ایجاد شده است.
یک تیم پژوهشی به سرپرستی دکتر «یوسدین نیکلسون» (Uisdean Nicholson) از دانشگاه هریوت-وات در ادینبورگ، اکنون قوی‌ترین شواهد موجود را ارائه کرده‌اند که نشان می‌دهد دهانه سیلورپیت بر اثر برخورد یک سیارک یا دنباله‌دار شکل گرفته است. دانشمندان با تلفیق روش‌های پیشرفته تصویربرداری لرزه‌ای، بررسی میکروسکوپی نمونه‌های سنگی و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای، این رویداد سهمگین را بازسازی کرده و کانی‌هایی را شناسایی کرده‌اند که تنها تحت فشارهای فوق‌العاده شدید می‌توانند تشکیل شوند.
این یافته‌ها که در نشریه «نیچر کامیونیکیشنز» (Nature Communications) منتشر شده‌اند، دهانه سیلورپیت را در زمره معدود دهانه‌های برخوردیِ تأییدشده بر روی کره زمین قرار می‌دهند.
دهانه مرموز سیلورپیت زیر دریای شمال
دهانه سیلورپیت Silverpit crater تقریباً ۷۰۰ متر زیر بستر دریا در جنوب دریای شمال، حدود ۸۰ مایلی ساحل یورکشایر انگلستان قرار دارد. خود دهانه تقریباً سه کیلومتر عرض دارد و توسط منطقه‌ای بسیار بزرگتر، به عرض ۲۰ کیلومتر از گسل‌های دایره‌ای احاطه شده است، که شکستگی‌هایی در سنگ هستند که در آنها حرکت رخ داده است.
هنگامی که دانشمندان برای اولین بار در سال ۲۰۰۲ این سازند را شناسایی کردند، چندین ویژگی نشان می‌داد که در اثر برخورد پرسرعت با یک سیارک یا دنباله‌دار ایجاد شده است.
طرح تقریباً دایره‌ای آن، قله مرکزی مرتفع و حلقه‌های گسل اطراف آن شبیه ساختارهایی بودند که در سایر نقاط برخورد یافت می‌شوند. قله‌های مرکزی می‌توانند زمانی ایجاد شوند که سنگ‌های فشرده شده توسط یک برخورد قدرتمند به سمت بالا برمی‌گردند، تا حدودی مانند نحوه بالا آمدن آب در مرکز پس از پاشیدن یک جسم به داخل استخر.
برخی از زمین شناسان پیشنهاد کردند که این سازند غیرمعمول ناشی از حرکت رسوبات نمکی زیرزمینی است که می‌تواند لایه‌های سنگی بالای آنها را تغییر شکل دهد. برخی دیگر اظهار داشتند که فعالیت آتشفشانی باعث فروپاشی بخشی از بستر دریا شده و ساختاری ایجاد کرده است که فقط به نظر می‌رسد یک دهانه برخوردی باشد.
یک سیارک ۱۶۰ متری سونامی عظیمی را به راه انداخت
با مشخص شدن منشأ دهانه، محققان از مدل‌های عددی یا شبیه‌سازی‌های کامپیوتری مبتنی بر قوانین فیزیکی برای بازسازی آنچه در طول برخورد رخ داده است، استفاده کردند. نتایج آنها نشان می‌دهد که یک سیارک با قطر تقریبی ۱۶۰ متر از غرب نزدیک شده و با زاویه کم به بستر دریا برخورد کرده است.
اگرچه بسیار کوچکتر از سیارکی است که با انقراض دایناسورها مرتبط بود، اما جسمی با این اندازه هنوز هم می‌تواند هنگام حرکت با سرعت کیهانی مقدار زیادی انرژی آزاد کند. طبق شبیه‌سازی‌ها، این برخورد مقادیر زیادی سنگ و آب دریا را به شدت جابجا کرده و قبل از اینکه مواد دوباره به اقیانوس فرو بریزند، پرده‌ای بلند از آوار ایجاد کرده است.
دکتر نیکلسون گفت: «شواهد ما نشان می‌دهد که یک سیارک به عرض ۱۶۰ متر با زاویه کم از غرب به بستر دریا برخورد کرده است. در عرض چند دقیقه، پرده‌ای به ارتفاع ۱.۵ کیلومتر از سنگ و آب ایجاد کرد که سپس به دریا فرو ریخت و سونامی‌ای با ارتفاع بیش از ۱۰۰ متر ایجاد کرد.»
این بدان معناست که برخورد، مواد را تقریباً یک مایل به هوا پرتاب کرد و سپس دوباره به دریا افتاد و سونامی‌ای بلندتر از یک ساختمان ۳۰ طبقه ایجاد کرد. برخلاف امواج معمولی ناشی از باد، سونامی‌ها شامل حرکت حجم عظیمی از آب هستند. آنها معمولاً زمانی ایجاد می‌شوند که یک اختلال ناگهانی، مانند زلزله، رانش زمین در زیر آب یا برخورد سیارک، به سرعت آب بالای آن را جابجا کند.
