لحظه کشف لوح زرین داریوش در حفاریهای تخت جمشید سال ۱۳۱۳ + عکس
لوح‌های زرین و سیمین داریوش بزرگ در سال ۱۳۱۳ خورشیدی، در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی تخت جمشید، از زیر پایه‌های کاخ آپادانا کشف شدند. فردریک کرفتر معمار و باستان‌شناس آلمانی کاشف این آثار بود. این لوح‌ها به فرمان داریوش اول، پادشاه هخامنشی، برای قرار گرفتن در پی بنای کاخ آپادانا ساخته شده بودند.
لوح زرین داریوش چه چیزی است؟
مجموعه سنگ‌نوشته‌های پی‌بنای کاخ آپادانا شامل دو لوح طلایی و دو لوح نقره‌ای است. هر لوح ابعادی حدود ۳۳ در ۳۳ سانتی‌متر و ضخامتی حدود ۱۵ میلی‌متر دارد. این آثار در دوران فرمانروایی داریوش بزرگ، در فاصله سال‌های ۵۲۲ تا ۴۸۶ پیش از میلاد ساخته شدند.
به فرمان داریوش، متن کتیبه‌ها به سه زبان و خط میخی پارسی باستان، عیلامی و بابلی روی لوح‌ها حک شد. محتوای کتیبه‌ها در هر سه زبان یکسان است و در آن داریوش خود را شاه بزرگ، شاه شاهان و شاه کشورها معرفی می‌کند. متن همچنین به سرزمین‌های تحت فرمان او اشاره دارد و از اهورامزدا نام می‌برد.
نحوه کشف لوح‌ها در تخت جمشید
این لوح‌ها در جعبه‌های سنگی قرار داشتند که در چهار گوشه تالار مرکزی آپادانا، زیر پی بنا، دفن شده بودند. فردریک کرفتر پس از بررسی جای خالی یکی از این محفظه‌ها در گوشه شمال غربی تالار، در گوشه‌های دیگر کاخ حفاری کرد. در جریان این عملیات، محفظه‌های سنگی و آثار باقی‌مانده در آن‌ها پیدا شدند و به تهران انتقال یافتند.
لوح زرین داریوش اکنون کجاست؟ یک لوح را آب کردند و پیکان خریدند!
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این مجموعه، سه لوح شامل دو لوح نقره‌ای و یک لوح طلایی در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند.
پس از اطلاع رضاخان از مضمون کتیبه‌ها، او اعلام کرد که این الواح قباله کشور ایران هستند و نباید مانند آثار کشف‌شده در شوش، طبق قرارداد تقسیم آثار باستانی با فرانسه، با آن‌ها رفتار شود. در ادامه دو لوح زرین و سیمین به موزه ملی و دو لوح دیگر به موزه سلطنتی کاخ گلستان منتقل شدند. با ساخت برج آزادی تهران، به دستور محمدرضا پهلوی، دو لوح موجود در کاخ گلستان به موزه این مجموعه انتقال یافتند و تا انقلاب اسلامی در آنجا باقی ماندند. پس از انقلاب، هر دو لوح به موزه ایران باستان منتقل شدند؛ اما شماره ثبت آن‌ها با شماره ثبت دو اثر دیگر تداخل پیدا کرد.
در سال ۱۳۷۷ هم‌زمان با تغییرات مدیریتی در موزه ملی، موضوع ناپدیدشدن یکی از لوح‌ها آشکار شد. نصرت‌الله معتمدی، باستان‌شناس و امین‌اموال وقت این آثار، پس از فراخوانده‌شدن به تهران، اعتراف کرد که یک لوح زرین را با کمک برادرزنش تکه‌تکه و ذوب کرده و آن را به مبلغ یک میلیون تومان به طلافروشان فروخته است. به گفته میرعابدین کابلی، معتمدی به جرم تخریب اموال ملی به پرداخت عین مال محکوم شد و به زندان رفت. در نتیجه، یکی از چهار لوح زرین و سیمین هخامنشی برای همیشه از میان رفت.
«داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، پسر ویشتاسپه، از ریشه هخامنشی، داریوش شاه گوید: این است کشوری که من دارم. از جایگاه سکاهایی که آن سوی سغدند تا برسد به حبشه، از هندوستان تا برسد به لودیه، که آن را اهورامزدا، بزرگ‌ترین خدایان به من بخشیده است. اهورامزدا مرا و این خاندان شاهی‌ام را بپاید.»
