هر آنچه باید درباره کشتی مری رز (Mary Rose) بدانید
بر اساس گزارش شفق نیوز، کشتی مری رز که در دوران سلطنت هنری هشتم ساخته شد، پس از گذشت نزدیک به پنج قرن همچنان اطلاعات ارزشمندی درباره کشتی‌سازی، جنگ دریایی و زندگی مردم انگلستان در دوره تودور در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد. کشتی در سال 1510 یا 1511 در پورتسموث ساخته شد و به مدت 34 سال در ناوگان هنری هشتم خدمت کرد.
کشتی مری رز در دوران هنری هشتم
ساخت مری رز در سال‌های ابتدایی سلطنت هنری هشتم انجام شد. پادشاه پس از رسیدن به سلطنت در سال 1509 توسعه نیروی دریایی انگلستان را دنبال کرد و ساخت کشتی‌های جنگی بزرگ در پورتسموث بخشی از این برنامه بود. مری رز همراه با کشتی پیتر پومگرانت ساخته شد و در دهه‌های بعد در عملیات نظامی نیروی دریایی انگلستان حضور داشت.
مری رز در سال 1536 بازسازی شد و ظرفیت آن افزایش پیدا کرد. بر اساس اطلاعات ثبت‌شده توسط هیستوریک انگلند، وزن کشتی پس از بازسازی به حدود 700 تن رسید. کشتی مری رز برای حمل توپ و نیرو طراحی شده بود و در دوره‌ای فعالیت می‌کرد که توپخانه دریایی به‌تدریج نقش بیشتری در نبردهای دریایی پیدا می‌کرد.
- محل ساخت: پورتسموث، انگلستان
- زمان ساخت: 1510 تا 1511
- دوره خدمت: 34 سال
- فرمانروا: هنری هشتم
- محل غرق‌شدن: سولنت در جنوب انگلستان
مری رز در سال 1545 هنگام درگیری با ناوگان تهاجمی فرانسه در آب‌های سولنت غرق شد و هنری هشتم از نزدیکی قلعه ساوت‌سی شاهد حادثه بود.
غرق شدن مری رز در نبرد سولنت
در 19 ژوئیه 1545 ناوگان فرانسه برای حمله به انگلستان وارد منطقه سولنت شد. نبردی دریایی میان نیروهای دو کشور شکل گرفت و مری رز نیز در عملیات مقابله با ناوگان فرانسه شرکت داشت. در جریان مانور در آب‌های سولنت، کشتی واژگون شد و به بستر دریا رفت. این مقاله جالب در خصوص لحظه غرق‌شدن کشتی کاستا کنکوردیا را نیز در شفق نیوز ببینید.
دلیل دقیق غرق‌شدن مری رز همچنان موضوع بررسی‌های تاریخی و علمی است. گزارش‌های مربوط به حادثه نشان می‌دهند که کشتی هنگام مانور با مشکل مواجه شد، اما علت قطعی حادثه را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد. موضوعاتی مانند وضعیت باد، نحوه حرکت کشتی، وزن تجهیزات و شرایط عملیاتی در بررسی‌های مربوط به این حادثه مطرح شده‌اند.
مری رز در 19 ژوئیه 1545 غرق شد. محل قرارگیری کشتی در سولنت باعث شد بخش قابل توجهی از بدنه و وسایل داخل آن برای بیش از چهار قرن در زیر رسوبات باقی بماند.
| نام کشتی | Mary Rose |
| سال ساخت | 1510 تا 1511 |
| سال غرق‌شدن | 1545 |
| محل حادثه | سولنت، جنوب انگلستان |
| سال بیرون‌آوردن | 1982 |
| اشیای بازیابی‌شده | بیش از 19,000 مورد |
جست‌وجوی کشتی و کشف بقایای آن
پس از غرق‌شدن، تلاش‌هایی برای بیرون‌آوردن تجهیزات ارزشمند کشتی انجام شد. در سال‌های بعد، بخشی از توپ‌ها و تجهیزات مری رز از بستر دریا خارج شد، اما بدنه کشتی برای مدت بسیار طولانی زیر آب باقی ماند.
جست‌وجوی علمی برای یافتن بقایای مری رز در قرن بیستم جدی‌تر شد. محل کشتی در اوایل دهه 1970 شناسایی شد و پس از سال‌ها بررسی، غواصی، کاوش باستان‌شناسی و ثبت دقیق یافته‌ها، عملیات گسترده برای بازیابی بقایای کشتی انجام گرفت.
عملیات بازیابی کشتی مری رز در 11 اکتبر 1982 به پایان رسید و بخش باقی‌مانده بدنه پس از بیش از 400 سال از بستر دریا خارج شد.
بیش از 19 هزار شیء از یک کشتی تودور
اهمیت مری رز تنها به بدنه کشتی محدود نمی‌شود. در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی بیش از 19,000 شیء از محل غرق‌شدن آن به دست آمد. مجموعه اشیا شامل تجهیزات جنگی، ابزارهای دریانوردی، وسایل شخصی، لباس، ظروف، ابزارهای پزشکی، مواد غذایی، وسایل مربوط به آشپزی و اشیای مورد استفاده خدمه بود.
این یافته‌ها اطلاعات مستقیمی درباره زندگی روزمره خدمه یک کشتی جنگی در دوره تودور ارائه می‌کنند. پژوهشگران از طریق بررسی این اشیا توانسته‌اند درباره تغذیه، ابزارهای کاری، تجهیزات نظامی، سرگرمی، پوشش و مهارت‌های فنی افراد حاضر در کشتی تحقیق کنند.
- ابزارهای پزشکی و تجهیزات درمانی
- سلاح‌ها و تجهیزات توپخانه
- وسایل شخصی خدمه
- ابزارهای آشپزی و نگهداری مواد غذایی
- تجهیزات دریانوردی و ناوبری
- لباس و لوازم مورد استفاده روزمره
مری رز در موزه پورتسموث
پس از عملیات بازیابی، حفظ چوب‌های باقی‌مانده کشتی به یک پروژه بزرگ حفاظتی تبدیل شد. چوبی که قرن‌ها در محیط زیر آب قرار داشته است، پس از قرار گرفتن در معرض هوای آزاد نیازمند کنترل دقیق شرایط محیطی و عملیات حفاظتی است.
بقایای کشتی مری رز اکنون در موزه مری رز در پورتسموث نگهداری می‌شود. موزه در اطراف بقایای بدنه کشتی ساخته شده و مجموعه بزرگی از اشیای کشف‌شده را نیز در خود جای داده است.
مری رز امروز به عنوان یک منبع مهم باستان‌شناسی دریایی شناخته می‌شود و پژوهش درباره بدنه، اشیا و خدمه آن همچنان ادامه دارد. اطلاعات به‌دست‌آمده از این کشتی فقط درباره یک حادثه دریایی در سال 1545 نیست؛ مجموعه کشف‌شده تصویری جزئی و مستند از تجهیزات و زندگی افرادی ارائه می‌دهد که در دوران هنری هشتم در یک کشتی جنگی خدمت می‌کردند.
امروزه بازدیدکنندگان می‌توانند بقایای بدنه و مجموعه بزرگی از اشیای کشف‌شده را در موزه مری رز ببینند. شفق نیوز گزارش می‌دهد که این مجموعه همچنان به عنوان منبعی برای تحقیقات تاریخی، باستان‌شناسی و مطالعه زندگی در دوره تودور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سوالات متداول
آیا هنوز بخشی از کشتی «مری رز» زیر آب باقی مانده است؟
اگرچه بزرگ‌ترین بخشِ باقی‌مانده از این کشتی در سال ۱۹۸۲ از آب بیرون کشیده شد، اما هنوز بقایای قابل‌توجهی از مری رز در بستر دریا مدفون است.
چرا مری رز به این سرعت غرق شد؟
دلایل متعددی برای غرق شدن کشتی هنگام چرخش وجود دارد: خطای انسانی، بارگیری بیش از حد، وزش ناگهانی باد که تعادل کشتی را برهم زد، یا اصابت گلوله توپ شلیک‌شده توسط فرانسوی‌ها. به گفته موزه مری رز، محتمل‌ترین دلیل از دست رفتن این کشتی، خطای انسانی بوده است.
کشتی مری رز چگونه غرق شد؟
روایت‌های شاهدان عینی حاکی از آن است که هنگام چرخش کشتی مری رز، وزش ناگهانی باد باعث واژگونی آن شد. از آنجا که دریچه‌های توپ برای نبرد باز بودند، آب به سرعت وارد کشتی شده و موجب غرق شدن سریع آن گردیده است.
چرا کشتی مری رز مشهور است؟
مری رز نخستین ضربه را وارد کرد؛ این کشتی دکل اصلی کشتی «گراند لوئیز» (Grand Louise) را هدف قرار داد و منهدم کرد که منجر به کشته شدن ۳۰۰ نفر و از کار افتادن آن کشتی شد. این درگیری کوتاه، نخستین مورد ثبت‌شده از شلیک توپ‌های مری رز در میدان نبرد است. با وجود این اقدام تاریخی، چشمگیرترین رویداد آن روز شامل حال مری رز نشد.
آیا اجسادی در مری رز پیدا شد؟
در جریان کاوش‌های مری رز، هزاران بقایای اسکلتی (اعم از انسانی و حیوانی) از بدنه کشتی و محل لاشه آن کشف شد. تمامی این یافته‌ها بخش مهمی از مجموعه «موسسه مری رز» (Mary Rose Trust) را تشکیل می‌دهند و از طریق پژوهش‌های علمیِ در حال انجام، بینش‌های منحصربه‌فردی درباره خدمه و زندگی در آن کشتی ارائه می‌دهند.
