همه چیز درباره کشتی سانتا ماریا (Santa María)

کشتی سانتا ماریا شناور اصلی ناوگان کریستف کلمب در سفر اقیانوس اطلس در سال ۱۴۹۲ میلادی بود. کشتی بادبانی Santa María در کنار دو شناور نینیا و پینتا حرکت کرد و در جریان سفر کلمب به جزایر کارائیب، نقش کشتی فرماندهی را بر عهده داشت. سانتا ماریا در دسامبر همان سال، در نزدیکی ساحل هیسپانیولا، به گل نشست و سرانجام غرق شد. چوب‌های باقی‌مانده از بدنه آن برای ساخت یک دژ چوبی در منطقه مورد استفاده قرار گرفت.

سانتا ماریا چه نوع کشتی بود؟

به گزارش شفق نیوز، سانتا ماریا با نام کامل Santa María de la Inmaculada Concepción شناخته می‌شد. نام اولیه آن «لا گالیگا» (La Gallega) بود؛ نامی اسپانیایی به معنای زن اهل گالیسیا. کشتی در پونته‌ودرا، در منطقه گالیسیا در شمال غربی اسپانیا، ساخته شد و به‌عنوان یک شناور تجاری بادبانی از نوع «ناو» یا «کاراک» (Carrack) شناخته می‌شد.

مالک و ناخدای کشتی، خوان د لا کوسا (Juan de la Cosa) بود. با انتخاب سانتا ماریا برای سفر سال ۱۴۹۲، این شناور به کشتی اصلی ناوگان کلمب تبدیل شد. سانتا ماریا از دو کشتی دیگر بزرگ‌تر بود، اما همچنان در گروه شناورهای تجاری نسبتاً کوچک آن دوره قرار می‌گرفت. این کشتی برای سفرهای اکتشافی اختصاصی ساخته نشده بود و پیش از سفر تاریخی کلمب، سابقه استفاده تجاری داشت.

اطلاعات ثبت‌شده درباره سانتا ماریا حاکی از آن است که این شناور یک عرشه اصلی به طول تقریبی ۱۸٫۹ متر و سه دکل داشت. ظرفیت حمل بار آن حدود ۱۰۰ تا ۱۰۸ تن برآورد شده است. در مشخصات کلی کشتی، جابه‌جایی تقریبی ۱۵۰ تن و آبخور حدود ۳٫۲ متر نیز ذکر شده‌اند.

سفر کریستف کلمب با سانتا ماریا در سال ۱۴۹۲

کشتی سانتا ماریا در نخستین سفر کریستف کلمب به آن سوی اقیانوس اطلس، در کنار دو کشتی کوچک‌تر نینیا و پینتا حضور داشت. سفر با حمایت پادشاهان کاتولیک اسپانیا انجام شد و هدف کلمب، دستیابی به مسیر دریایی غربی به سوی آسیا بود. هر سه شناور پیش از این سفر مالکانی داشتند و برای اکتشافات اقیانوسی به‌طور اختصاصی طراحی نشده بودند.

سانتا ماریا به‌عنوان کشتی فرماندهی انتخاب شد. با وجود اندازه بزرگ‌تر، سرعت آن از دو شناور دیگر کمتر بود. با این حال، کشتی توانست از اقیانوس اطلس عبور کند و در جریان حرکت ناوگان در منطقه کارائیب حضور داشته باشد. در این سفر، کلمب و همراهانش به هیسپانیولا رسیدند؛ جزیره‌ای که امروزه هائیتی و جمهوری دومینیکن در آن قرار دارند.

اطلاعات مربوط به خدمه نشان می‌دهد که گروه همراه کلمب عمدتاً از دریانوردان باتجربه تشکیل شده بود. برخلاف روایت رایجی که همه خدمه را محکومان قضایی معرفی می‌کند، شمار محکومان پذیرفته‌شده برای سفر تنها چهار نفر ذکر شده است. این افراد از فرصتی برای عفو در صورت پیوستن به سفر استفاده کردند.

• سانتا ماریا: بزرگ‌ترین شناور ناوگان و کشتی فرماندهی کلمب بود.
• نینیا: کشتی کوچک‌تر از نوع کاراول بود و در سفر بازگشت کلمب نقش داشت.
• پینتا: سومین شناور ناوگان بود و در سفر نخست اقیانوسی حضور داشت.

چگونه به گل نشست و غرق شد؟

حادثه کشتی سانتا ماریا در شب ۲۴ به ۲۵ دسامبر ۱۴۹۲ در نزدیکی ساحل هیسپانیولا رخ داد. بررسی مسیر ثبت‌شده سفر نشان می‌دهد که محل به‌گل‌نشستن کشتی در چند کیلومتری شرق کپ-هائیتین امروزی قرار داشته است. درباره ماهیت دقیق مانع زیر آب اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی روایت‌ها از صخره و برخی بررسی‌ها از یک توده ماسه‌ای کم‌عمق سخن می‌گویند.

در گزارش مربوط به حادثه، کشتی هنگام برخورد آسیب فوری و گسترده‌ای ندید، اما در وضعیت نامناسبی قرار گرفت و با پایین رفتن آب، بیرون آوردن آن دشوار شد. کریستف کلمب دستور داد برای آزاد کردن کشتی از لنگر استفاده شود. با این حال، خوان د لا کوسا با قایق کوچکی به سوی نینیا رفت تا درخواست کمک کند. کلمب نیز دستور داد دکل اصلی قطع شود و وسایلی که امکان انتقال آنها وجود داشت، از کشتی خارج شوند.

پس از مدتی، درزهای بدنه باز شدند و آب به داخل کشتی راه یافت. در نهایت، کشتی دیگر قابل تعمیر نبود و کلمب دستور داد چوب‌های آن جدا شوند.

سانتا ماریا در شب ۲۴ به ۲۵ دسامبر ۱۴۹۲ به گل نشست. تاریخ ثبت‌شده برای غرق‌شدن آن ۲۵ دسامبر همان سال است؛ رویدادی که نام دژ ساخته‌شده از چوب کشتی را نیز تعیین کرد.

چوب‌های بازیابی‌شده برای ساخت دژی چوبی در نزدیکی شهر امروزی لیموناد در هائیتی به کار رفتند. کلمب نام این پایگاه را «لا نویداد» (La Navidad) گذاشت؛ واژه‌ای اسپانیایی به معنای کریسمس. از آنجا که کشتی از بین رفته بود، بازگشت کلمب با سانتا ماریا امکان‌پذیر نبود و او سفر بازگشت را با کشتی نینیا انجام داد.

• حادثه در شب ۲۴ به ۲۵ دسامبر ۱۴۹۲ رخ داد.
• کشتی در نزدیکی ساحل هیسپانیولا به گل نشست.
• با ورود آب به بدنه، سانتا ماریا دیگر قابل تعمیر نبود.
• چوب‌های کشتی برای ساخت دژ لا نویداد استفاده شدند.

خدمه سانتا ماریا و ساختار ناوگان

تعداد خدمه سانتا ماریا حدود ۴۰ نفر برآورد شده است. در فهرست افراد همراه کشتی، نام کریستف کلمب به‌عنوان فرمانده کل سفر و نام خوان د لا کوسا به‌عنوان مالک و ناخدا دیده می‌شود. خدمه همچنین شامل راهنمای دریایی، مسئول تسلیحات، پزشک، نجار، مترجم، دبیر ناوگان و ملوانان بودند.

از جمله افراد ثبت‌شده در فهرست خدمه می‌توان به پدرو آلونسو نینیو، راهنمای دریایی؛ دیه‌گو د آرنا، مسئول تسلیحات؛ لوئیس د تورس، مترجم؛ و آنتونیو د کوئلار، نجار کشتی، اشاره کرد.

کشتی سانتا ماریا پس از حادثه دسامبر ۱۴۹۲ دیگر در سفرهای بعدی کلمب حضور نداشت. چوب‌های آن به دژ لا نویداد منتقل شدند و نام کشتی در تاریخ دریانوردی با سفر نخست کلمب و حادثه هیسپانیولا باقی ماند.