یک انگل کنترل‌کننده ذهن که کفتارها و حتی انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد!

گزارش علمی شفق نیوز، پژوهشی درباره کفتارهای خالدار در کنیا نشان داده است که انگل توکسوپلاسما گوندی Toxoplasma gondii می‌تواند با تغییر رفتار توله‌کفتارها، آن‌ها را به شیرها نزدیک‌تر کند. نتایج پژوهش بر اساس داده‌هایی به‌دست آمده که طی چند دهه در منطقه حفاظت‌شده ماسایی مارا در کنیا جمع‌آوری شده است.

کفتارهای خالدار در بزرگسالی شکارچیان موفقی هستند، اما توله‌های آن‌ها در برابر شیرها آسیب‌پذیرند و ممکن است به شکار شیرها تبدیل شوند. به همین دلیل، توله‌کفتارها معمولاً از شیرها فاصله می‌گیرند و بیشتر اوقات را در نزدیکی لانه و والدین خود سپری می‌کنند.

بررسی پژوهشگران نشان داد این رفتار در توله‌هایی که به انگل کنترل‌کننده ذهن Toxoplasma gondii آلوده شده‌اند متفاوت است. توله‌ها به شیرها نزدیک‌تر می‌شدند و بر اساس داده‌های ثبت‌شده، حدود چهار برابر بیشتر از توله‌های آلوده‌نشده در معرض کشته‌شدن توسط شیرها قرار داشتند.

انگلی که چرخه زندگی آن به گربه‌سانان وابسته است

انگل کنترل‌کننده ذهن Toxoplasma gondii یک انگل تک‌سلولی است که می‌تواند گونه‌های مختلفی از جانوران، از جمله جوندگان، پرندگان و پستانداران را آلوده کند. انگل برای تولیدمثل جنسی به روده گربه‌سانان نیاز دارد. به همین دلیل، چرخه زندگی آن به شکلی وابسته به گربه‌سانان است.

در جوندگان آلوده، پیش‌تر تغییراتی در رفتار مشاهده شده بود. جوندگان آلوده ممکن است جذب بوی ادرار گربه شوند و به جای دوری از شکارچی، به آن نزدیک شوند. چنین تغییری احتمال خورده‌شدن جونده توسط گربه را افزایش می‌دهد و در نتیجه به انگل اجازه می‌دهد وارد میزبان مناسب برای تولیدمثل شود.

شیرها نیز میزبان گربه‌سان این انگل هستند و کفتارها می‌توانند حامل Toxoplasma gondii باشند. پژوهشگران با استفاده از اطلاعات پروژه Mara Hyena Project بررسی کردند که آیا عفونت می‌تواند بر رفتار کفتارها در برابر شیرها تأثیر بگذارد یا خیر.

فاصله توله‌های آلوده از شیرها کمتر بود

اطلاعات این پروژه شامل محل حضور کفتارها، فاصله آن‌ها از جانوران دیگر، سن و جنس توله‌ها و نمونه‌های خونی آن‌ها بود. نمونه‌های خون برای مشخص‌کردن سابقه مواجهه با انگل کنترل‌کننده ذهن Toxoplasma استفاده شد، زیرا عفونت ناشی از این انگل می‌تواند مادام‌العمر باقی بماند.

در میان توله‌های بررسی‌شده، حدود یک‌سوم سابقه مواجهه با انگل را داشتند. این میزان در کفتارهای جوان به ۷۱ درصد و در کفتارهای بالغ به ۸۰ درصد می‌رسید.

توله‌های بدون نشانه‌های مواجهه با انگل به‌طور متوسط حدود ۳۰۰ فوت از شیرها فاصله داشتند. در مقابل، توله‌هایی که پادتن‌های Toxoplasma در خونشان وجود داشت، به‌طور متوسط تا حدود ۱۴۲ فوت به شیرها نزدیک شده بودند.

تفاوت رفتاری پس از یک‌سالگی دیده نشد

پژوهشگران گزارش کردند که تفاوت مشاهده‌شده در فاصله گرفتن از شیرها پس از رسیدن کفتارها به یک‌سالگی از بین می‌رود. در گزارش National Geographic آمده است که ممکن است توله‌هایی که از این دوره جان سالم به در برده‌اند، در ادامه یاد گرفته باشند که بیش از حد به شیرها نزدیک نشوند.

با این حال، پژوهش هنوز مشخص نکرده است که آیا این تغییر رفتار فقط در برابر شیرها اتفاق می‌افتد یا کفتارهای آلوده در مقابل سایر شکارچیان نیز رفتار متفاوتی نشان می‌دهند. پژوهشگران بررسی این موضوع را ادامه می‌دهند.

انگل کنترل‌کننده ذهن Toxoplasma در انسان

Toxoplasma gondii انسان را نیز آلوده می‌کند و بر اساس اطلاعات منتشرشده در National Geographic، دست‌کم یک‌سوم جمعیت جهان به این انگل آلوده هستند. عفونت در بیشتر افراد علائم شدید ایجاد نمی‌کند. بعضی افراد ممکن است تب خفیف داشته باشند و پس از مدت کوتاهی بهبود پیدا کنند.

با این حال، عفونت برای جنین در دوران بارداری می‌تواند خطرناک باشد و ممکن است باعث نقایص شدید مادرزادی شود. به همین دلیل افراد باردار در معرض خطر ابتلا به توکسوپلاسموز توصیه می‌شوند از تماس با مدفوع گربه، از جمله تمیزکردن ظرف خاک گربه، خودداری کنند.

تأثیر Toxoplasma بر رفتار انسان نیز در چندین مطالعه بررسی شده است. National Geographic به شواهدی اشاره می‌کند که ارتباط میان عفونت و رفتارهای پرخطرتر را بررسی کرده‌اند. در برخی مطالعات، افراد آلوده با احتمال بیشتری رفتارهایی مانند رانندگی خطرناک‌تر نشان داده‌اند. ارتباط دیگری نیز میان عفونت و تمایل به راه‌اندازی کسب‌وکار گزارش شده است.

در یک مطالعه، افراد آلوده به Toxoplasma احتمال بیشتری داشتند که در رشته‌های مرتبط با کسب‌وکار تحصیل کنند یا کسب‌وکار خودشان را راه‌اندازی کنند. همچنین در کشورهایی که میزان عفونت Toxoplasma در جمعیت بالاتر بود، افراد کمتر ترس از شکست را به‌عنوان دلیل خودداری از فعالیت کارآفرینانه مطرح می‌کردند.

ارتباط میان انگل کنترل‌کننده ذهن Toxoplasma و رفتار انسان قطعی و پذیرفته‌شده به‌عنوان یک رابطه علت و معلولی نیست. National Geographic این شواهد را بحث‌برانگیز توصیف می‌کند. بنابراین وجود انگل در بدن انسان به‌تنهایی به معنای اثبات تغییر رفتار توسط انگل نیست.

تغییرات احتمالی در مغز و بدن

سازوکار دقیق تغییرات رفتاری احتمالی در پستانداران مشخص نشده است. برخی پژوهش‌ها احتمال داده‌اند که Toxoplasma بتواند بر انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین یا هورمون‌هایی مانند تستوسترون اثر بگذارد. احتمال دیگری که بررسی شده، ایجاد التهاب خفیف و اثرگذاری این التهاب بر عملکرد مغز و رفتار است.

Toxoplasma پس از ورود به بدن می‌تواند به شکل کیست در بافت‌های بدن، از جمله سلول‌های عصبی، باقی بماند و عفونت در بسیاری از افراد برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، عفونت می‌تواند شدید و حتی خطرناک شود.