آیا می‌دانید رد سفید هواپیما چیست؟
در ارتفاعات بالا، غلظت گازهای هوا بسیار پایین است و هم‌چنین دمای هوا نیز پایین است. در این شرایط گازهای متراكم و مرطوبی كه از موتور جت خارج می‌شود یخ می‌زنند و به‌صورت ابری سفید رنگ در دنباله هواپیما ردی را به‌جا می‌گذارند.
ردهای سفید و باریکی که پس از عبور هواپیماهای جت در آسمان دیده می‌شوند، در علم هواشناسی «رد تراکمی» (Contrail) نام دارند. بر اساس توضیحات اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) و سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (NASA)، این خطوط از بلورهای یخ تشکیل شده‌اند و هنگام برهم‌کنش بخار آب خروجی موتور هواپیما با هوای سرد در ارتفاع بالا به وجود می‌آیند.
رد سفید هواپیما چگونه تشکیل می‌شود؟
موتور هواپیما هنگام سوزاندن سوخت، بخار آب و ذرات ریز تولید می‌کند. در ارتفاع پرواز، دمای هوا بسیار پایین است و بخار آب می‌تواند متراکم شود و به بلورهای یخ تبدیل شود. تجمع این بلورها باعث شکل‌گیری خط سفید پشت هواپیما می‌شود. سازمان هواشناسی بریتانیا (Met Office) توضیح می‌دهد که این پدیده معمولاً در ارتفاع بیش از ۲۰ هزار پا مشاهده می‌شود؛ جایی که دمای محیط برای تشکیل بلورهای یخ مناسب است.
چرا بعضی ردها سریع ناپدید می‌شوند؟
ماندگاری رد سفید به شرایط جوی اطراف هواپیما بستگی دارد. اگر هوای محیط در ارتفاع پرواز رطوبت کمی داشته باشد، بلورهای یخ تصعید می‌شوند؛ یعنی مستقیماً از حالت جامد به بخار تبدیل می‌شوند. در این شرایط، رد هواپیما ممکن است ظرف چند ثانیه یا چند دقیقه ناپدید شود.
در مقابل، اگر هوا به‌اندازه کافی مرطوب باشد، بلورهای یخ برای مدت طولانی‌تری باقی می‌مانند. باد و جریان‌های جوی نیز می‌توانند این ردها را گسترش دهند و ظاهری شبیه ابرهای نازک سیروس ایجاد کنند. بر اساس اطلاعات منتشرشده در NASA Earth Observatory، برخی ردهای پایدار در تصاویر ماهواره‌ای تا ۱۴ ساعت نیز مشاهده شده‌اند؛ هرچند بیشتر آن‌ها عمر کوتاه‌تری دارند. ردهای ماندگار می‌توانند گسترش پیدا کنند و پوشش ابرهای نازک در ارتفاع بالا را افزایش دهند. این ابرها هم تابش خورشید را بازمی‌تابانند و هم بخشی از گرمای فروسرخ زمین را در جو نگه می‌دارند.
نکات مهم درباره رد سفید هواپیما
- نام علمی: رد تراکمی یا Contrail
- ترکیب اصلی: بلورهای یخ
- شرایط تشکیل: هوای سرد و رطوبت مناسب در ارتفاع پرواز
- مدت ماندگاری: از چند ثانیه تا چند ساعت و در شرایط خاص بیشتر
- تأثیر اقلیمی: ردهای پایدار می‌توانند بر توازن تابشی جو و آب‌وهوای زمین اثر بگذارند
- تفاوت با ردهای دیگر: ردهای ناشی از گردابه‌های نوک بال نیز ممکن است شبیه خطوط سفید دیده شوند، اما سازوکار تشکیل آن‌ها متفاوت است
منبع: شفق نیوز – گزارشگر علمی
