سازه در تصویر کوه نیست بلکه یک قلعه دو هزار ساله است! عکس قلعه لوهاگاد

قلعه لوهاگاد (Lohagad Fort) در ایالت ماهاراشترا هند قرار دارد و به دلیل موقعیت خاص خود، از دور بیشتر به یک کوه سنگی طبیعی شباهت دارد تا یک سازه ساخته دست انسان. همین موضوع باعث شده است بسیاری از افرادی که برای نخستین بار تصویر آن را می‌بینند، متوجه وجود یک دژ تاریخی روی قله نشوند. این قلعه بر فراز رشته‌کوه‌های گات غربی و در ارتفاع حدود 1033 متری از سطح دریا ساخته شده و بر مسیرهای بازرگانی مهم میان منطقه دکن و سواحل غربی هند تسلط داشته است. پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهد که ریشه‌های اولیه این دژ به بیش از 2000 سال پیش و دوره ساتاواهانا، حدود قرن اول تا دوم پیش از میلاد، بازمی‌گردد. البته در طول قرن‌ها بخش‌های مختلف آن بارها بازسازی و تقویت شده و شکل امروزی آن حاصل فعالیت چندین سلسله مختلف است.

لوهاگاد در طول تاریخ میان حکومت‌های گوناگونی از جمله ساتاواهانا، چالوکیا، راشتراکوتا، یاداوا، بهمنی، نظام‌شاهی احمدنگر، مغولان و در نهایت امپراتوری ماراتا دست به دست شده است. اهمیت این قلعه تنها به استحکام نظامی آن محدود نبود، بلکه از آن برای کنترل رفت‌وآمد کاروان‌های تجاری و حفاظت از کالاهایی که از بندرهای غربی هند به مناطق داخلی منتقل می‌شدند نیز استفاده می‌کردند. در قرن هفدهم، چاتراپاتی شیواجی این دژ را تصرف کرد و آن را به یکی از پایگاه‌های مهم دفاعی خود تبدیل کرد. حتی زمانی که بر اساس پیمان پوراندار در سال 1665 مجبور شد تعدادی از قلعه‌های خود را به مغولان واگذار کند، چند سال بعد دوباره موفق شد قلعه لوهاگاد را بازپس بگیرد.

معماری قلعه نیز دلیل دیگری برای شهرت آن است. دیوارهای سنگی ضخیم، چهار دروازه مستحکم، مسیرهای پلکانی تراشیده‌شده در دل صخره و چندین مخزن بزرگ ذخیره آب، امکان مقاومت طولانی‌مدت در زمان محاصره را فراهم می‌کردند. معروف‌ترین بخش این مجموعه «وینچو کاتا» یا دم عقرب است؛ یک برآمدگی باریک و کشیده از سنگ که از بالای قلعه امتداد پیدا کرده و شکل آن از بالا شباهت زیادی به دم عقرب دارد.

با وجود گذشت بیش از دو هزار سال، بخش زیادی از ساختار اصلی قلعه لوهاگاد همچنان پابرجاست و استحکام سنگ‌چین‌های آن توجه مهندسان و باستان‌شناسان را جلب کرده است. در فصل بارندگی، مه غلیظ و پوشش گیاهی سرسبز اطراف، منظره‌ای تماشایی ایجاد می‌کند که باعث شده لوهاگاد به یکی از محبوب‌ترین مقصدهای کوهنوردی و گردشگری تاریخی در نزدیکی شهر پونا تبدیل شود.