عکس| سفر در زمان؛ لحظه «غرق شدن ناو آمریکا» در سال 2005
در تاریخ نیروی دریایی ایالات متحده، کمتر رویدادی به‌اندازه غرق‌سازی عمدی یک ناو هواپیمابر عظیم‌الجثه توجه تحلیل‌گران نظامی و علاقه‌مندان تاریخ نظامی را جلب کرده است. در سال ۲۰۰۵، نیروی دریایی آمریکا تصمیم گرفت یکی از شناخته‌شده‌ترین ناوهای خود را نه به موزه بسپارد و نه برای اوراق‌سازی بفروشد، بلکه آن را در عملیاتی محرمانه و مهندسی‌شده در اقیانوس غرق کند. این ناو، USS America (CV-66) بود؛ کشتی‌ای که سال‌ها در خط مقدم تحولات جنگ سرد حضور داشت و سرانجام به بخشی از یک آزمایش بزرگ نظامی تبدیل شد.
تولد یک غول دریایی در اوج جنگ سرد
ناو USS America از کلاس «کیتی‌هاوک» بود؛ ناوهای هواپیمابری که در دهه ۱۹۶۰ برای پاسخ به نیازهای عملیاتی جنگ سرد طراحی شدند. این ناو در سال ۱۹۶۱ به خدمت رسمی نیروی دریایی ایالات متحده درآمد. طول آن بیش از ۳۰۰ متر و وزن آن در حالت عملیاتی حدود ۸۰ هزار تن بود. چنین ابعادی، آن را به یکی از بزرگ‌ترین سازه‌های متحرک ساخته‌شده به‌دست بشر تبدیل می‌کرد.
این ناو در دوران خدمت خود در چندین مأموریت مهم شرکت کرد؛ از حضور در جنگ ویتنام گرفته تا عملیات‌های مرتبط با خاورمیانه و جنگ خلیج فارس. هواپیماهای جنگی مستقر بر عرشه آن نقش فعالی در عملیات‌های تهاجمی و بازدارنده ایفا کردند.
پایان خدمت و آغاز یک تصمیم جنجالی
در سال ۱۹۹۶، پس از بیش از سه دهه خدمت، این ناو از رده عملیاتی خارج شد. معمولاً کشتی‌های نظامی پس از بازنشستگی یا به کشورهای دیگر فروخته می‌شوند، یا به موزه تبدیل می‌گردند و یا اوراق می‌شوند. اما در مورد این ناو، نیروی دریایی آمریکا مسیر متفاوتی را انتخاب کرد.
در اوایل دهه ۲۰۰۰، با تغییر ماهیت تهدیدهای دریایی و گسترش فناوری موشک‌های ضدکشتی، نیاز به ارزیابی میزان مقاومت ناوهای بزرگ در برابر انفجارهای مدرن بیش از گذشته احساس می‌شد. حمله به ناو آمریکایی «کول» در سال ۲۰۰۰ و همچنین گسترش توانمندی‌های موشکی در جهان، این نگرانی را تقویت کرده بود که آیا ناوهای عظیم هواپیمابر در برابر حملات نامتقارن آسیب‌پذیر هستند یا خیر.
در نتیجه، تصمیم گرفته شد بدنه یک ناو هواپیمابر واقعی در معرض آزمایش‌های شدید انفجاری قرار گیرد؛ آزمایشی که نمی‌توانست روی یک ماکت کوچک یا شبیه‌سازی رایانه‌ای به‌طور کامل انجام شود.
عملیات SinkEx؛ آزمایش مقاومت در دنیای واقعی
در سال ۲۰۰۵، نیروی دریایی آمریکا عملیات موسوم به «Sink Exercise» یا به‌اختصار SinkEx را اجرا کرد. هدف از این عملیات، بررسی میزان مقاومت ساختاری یک ناو هواپیمابر در برابر انواع حملات و انفجارها بود. ناو مورد نظر، همان USS America (CV-66) بود.
بر اساس بیانیه‌های رسمی نیروی دریایی آمریکا، این آزمایش در آب‌های عمیق اقیانوس اطلس و با رعایت استانداردهای زیست‌محیطی انجام شد. پیش از آغاز عملیات، تمام مواد آلاینده، سوخت‌ها و تجهیزات خطرناک از ناو خارج شده بود تا اثرات زیست‌محیطی به حداقل برسد.
سرگذشت USS America (CV-66)؛ ناوی که با انفجارهای سنگین هم به‌سختی تسلیم شد
در بهار ۲۰۰۵، وقتی سرنوشت USS America (CV-66) رقم خورد، حتی بسیاری از افسران نیروی دریایی هم از میزان مقاومت این غول فولادی شگفت‌زده شدند. این ناو بازنشسته به مدت ۲۸ روز زیر مجموعه‌ای از آزمایش‌های انفجاری، شبیه‌سازی حملات اژدری و ضربات سنگین موشکی قرار گرفت؛ موج انفجار پس از موج انفجار بدنه‌اش را لرزاند، عرشه‌اش ترک برداشت و بخش‌هایی از سازه داخلی‌اش فرو ریخت، اما همچنان روی آب ماند. سازه چندلایه، تقسیم‌بندی‌های ضدآب و طراحی مهندسی‌شده دوران جنگ سرد اجازه نمی‌داد به‌سادگی تسلیم شود. سرانجام پس از نزدیک به یک ماه آزمایش فشرده، تیم‌های فنی داخل ناو مواد منفجره کار گذاشتند تا روند غرق‌سازی تکمیل شود؛ گویی این کشتی عظیم حتی برای فرو رفتن در اعماق اقیانوس هم نیاز به «دستور نهایی» داشت.
ویدیو لحظه غرق شدن ناو آمریکا
چرا ناو به‌سختی غرق شد؟
پرسش اصلی این است: چگونه ممکن است سازه‌ای به این عظمت در برابر انفجارهای شدید مقاومت کند؟
پاسخ در فلسفه طراحی ناوهای هواپیمابر دوران جنگ سرد نهفته است. این ناوها با در نظر گرفتن احتمال حملات مستقیم دشمن طراحی شده بودند. چند ویژگی مهم در این زمینه نقش داشت:
- تقسیم‌بندی داخلی گسترده: ناو به صدها بخش مجزا تقسیم شده بود. در صورت آسیب به یک قسمت، سایر بخش‌ها می‌توانستند از گسترش آب‌گرفتگی جلوگیری کنند.
- عرشه پرواز تقویت‌شده: عرشه‌ای که برای تحمل وزن هواپیماهای سنگین و ضربات فرود طراحی شده بود، مقاومت بالایی در برابر انفجار نشان داد.
- ساختار فولادی چندلایه: ضخامت و کیفیت فولاد به‌کاررفته در بدنه باعث کاهش اثر موج انفجار شد.
- سیستم‌های ضدآب‌گرفتگی: حتی در شرایطی که سیستم‌های فعال وجود نداشت، طراحی غیرفعال کشتی مانع از غرق شدن سریع می‌شد.
این نتایج برای نیروی دریایی اهمیت حیاتی داشت، زیرا نشان می‌داد که ناوهای هواپیمابر حتی در صورت آسیب جدی، زمان کافی برای تخلیه خدمه و اجرای اقدامات اضطراری فراهم می‌کنند.
تصمیم به غرق‌سازی این ناو بدون مخالفت نبود. برخی کهنه‌سربازان و گروه‌های مدنی خواهان تبدیل آن به موزه بودند. آنان استدلال می‌کردند که این ناو بخشی از میراث تاریخی آمریکا است و باید حفظ شود. در مقابل، نیروی دریایی اعلام کرد که هزینه نگهداری و تبدیل چنین ناوی به موزه بسیار بالا است و آزمایش عملی روی یک ناو واقعی ارزش اطلاعاتی غیرقابل جایگزینی دارد. در نهایت، در ۱۴ مه ۲۰۰۵، پس از چندین مرحله انفجار و ارزیابی، ناو در آب‌های عمیق اقیانوس اطلس غرق شد.
