آموزش نحوه ساخت سنتور از تخته‌های گردو
سنتور یک ساز زهی کوبه‌ای با بدنه چوبی ذوزنقه‌ای است که صدای آن از ارتعاش سیم‌های فلزی روی صفحه صوتی ایجاد می‌شود. سنتور ۹ خرک ایرانی معمولاً ۷۲ سیم دارد که در گروه‌های چهار‌تایی قرار می‌گیرند و هر گروه برای تولید یک نت کوک می‌شود.
ساخت سنتور با آماده‌سازی جعبه صوتی ذوزنقه‌ای آغاز می‌شود. جعبه از یک صفحه رویی، صفحه پشتی و قاب‌های چوبی تشکیل می‌شود. صفحه رویی همان صفحه صوتی است و باید از چوب خشک و متراکم با بافت یکنواخت ساخته شود. در منابع تخصصی ساخت سنتور، چوب گردو برای صفحه صوتی معرفی شده و تأکید شده است که جهت رگه‌های چوب با مسیر سیم‌ها هماهنگ باشد. صفحه صوتی نسبت به صفحه پشتی نازک‌تر ساخته می‌شود تا بتواند ارتعاش سیم‌ها را به صدا تبدیل کند.
پس از آماده شدن قاب، صفحه صوتی و صفحه پشتی روی بدنه نصب می‌شوند. داخل جعبه چند پایه صوتی قرار می‌گیرد که وظیفه پشتیبانی از صفحه‌ها را دارند. در طراحی سنتور ۹ خرک، چهار پایه نگهدارنده و یک پایه تنظیم صدا در داخل جعبه استفاده می‌شود. پایه تنظیم صدا پس از مونتاژ ساز برای تنظیم پاسخ صوتی آن قرار می‌گیرد.
مرحله بعد ساخت و نصب خرک‌ها یا خَرَک‌های سنتور است. خرک‌ها از چوب سخت ساخته می‌شوند و روی صفحه صوتی قرار می‌گیرند. در نمونه استاندارد ۹ خرک، دو ردیف خرک در دو بخش صفحه قرار دارند. سطح بالایی خرک‌ها به میله فلزی مجهز می‌شود تا سیم‌ها روی آن قرار بگیرند و ارتعاش سیم به شکل مشخصی منتقل شود.
بعد از نصب خرک‌ها، پین‌های نگهدارنده و گوشی‌های کوک در دو طرف بدنه نصب می‌شوند. سیم‌ها از سمت پین نگهدارنده عبور کرده، از روی خرک‌ها می‌گذرند و در طرف دیگر به گوشی‌های کوک متصل می‌شوند. سنتور ۹ خرک ایرانی معمولاً ۷۲ سیم دارد که در گروه‌های چهار‌تایی قرار می‌گیرند و هر گروه برای تولید یک نت کوک می‌شود. سیم‌های بخش زیرین معمولاً ضخیم‌تر هستند و برای محدوده بم به کار می‌روند، در حالی که سیم‌های بخش‌های زیرتر از جنس فولاد هستند.
در پایان سازنده با چرخاندن گوشی‌های کوک کشش سیم‌ها را تنظیم می‌کند و جای خرک‌ها نیز با توجه به نت موردنظر تنظیم می‌شود. در سنتور، جابه‌جایی خرک می‌تواند طول مؤثر سیم و در نتیجه زیر و بمی صدای آن را تغییر دهد.
منبع: شفق نیوز – گزارشگر آموزشی
