ابسیدین یا شیشه آتشفشانی رنگین‌کمانی Fire Obsidian
این رنگ‌های خیره‌کننده، نتیجه نحوه سرد شدن گدازه‌های آتشفشانی و ساختارهای بسیار ریز ایجادشده درون شیشه آتشفشانی هستند.
ابسیدین یا شیشه آتشفشانی، نوعی شیشه طبیعی است که هنگام سرد شدن بسیار سریع گدازه شکل می‌گیرد. این سنگ معمولاً ترکیبی نزدیک به ریولیت دارد و مقدار سیلیس آن بالاست. سرعت سرد شدن گدازه به اندازه‌ای زیاد است که اتم‌ها فرصت کافی برای تشکیل بلورهای درشت و منظم پیدا نمی‌کنند و ماده به شکل یک توده شیشه‌ای جامد می‌شود. سازمان زمین‌شناسی آمریکا ابسیدین را شیشه آتشفشانی متراکم، معمولاً با ترکیب ریولیتی و رنگ غالباً سیاه معرفی می‌کند.
ابسیدین در زمان خروج گدازه از آتشفشان می‌تواند در تماس با هوای سرد، آب یا سطوح سردتر با سرعت زیادی حرارت خود را از دست بدهد. در گدازه‌های ریولیتی، ویسکوزیته بالا نیز حرکت و رشد بلورها را محدود می‌کند. نتیجه این فرایند، ایجاد ماده‌ای شیشه‌ای با شکست صدفی است؛ یعنی سطح شکست آن به شکل منحنی و تیز ایجاد می‌شود.
رنگ ابسیدین همیشه سیاه نیست، وجود عناصر و ذرات بسیار ریز معدنی می‌تواند رنگ‌های قهوه‌ای، قرمز، سبز و دیگر طیف‌ها را ایجاد کند. در برخی نمونه‌ها، ساختارهای درونی گدازه هنگام حرکت و سرد شدن به شکل نوارها و لایه‌های جریان در شیشه باقی می‌مانند.
ابسیدین رنگین‌کمانی یا گونه‌های موسوم به Fire Obsidian، در شرایط خاص درخشش‌های سبز، طلایی، قرمز و رنگ‌های دیگر نشان می‌دهند. پژوهش‌های آزمایشگاهی روی نمونه‌های منطقه Glass Buttes در اورگن نشان داده است که لایه‌های بسیار نازک، با ضخامت حدود ۳۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر، دارای بلورهای نانومتری مگنتیت هستند. بازتاب و تداخل نور در این لایه‌ها باعث ایجاد رنگ‌های درخشان می‌شود.
در نمونه‌های رنگین‌کمانی مکزیک نیز پژوهش‌ها حضور ریزبلورهای کشیده و جهت‌دار را در لایه‌های شیشه نشان داده‌اند. بنابراین ظاهر رنگین‌کمانی ابسیدین به ساختارهای میکروسکوپی داخل شیشه و نحوه برخورد نور با آنها ارتباط دارد، نه اینکه خود سنگ مانند رنگدانه، رنگ‌های مختلف داشته باشد.
ویژگی‌های مهم ابسیدین
- شیشه طبیعی با منشأ آتشفشانی است.
- معمولاً ترکیب ریولیتی و سیلیس بالا دارد.
- بر اثر سرد شدن سریع گدازه شکل می‌گیرد.
- بلورهای درشت معدنی در ساختار اصلی آن شکل نمی‌گیرند.
- شکست صدفی و لبه‌های تیز دارد.
- نمونه‌های خاص آن می‌توانند درخشش طلایی، نقره‌ای یا رنگین‌کمانی داشته باشند.
در ابسیدین‌های رنگین‌کمانی، لایه‌ها و ذرات بسیار ریز داخل شیشه می‌توانند نور را به شکل متفاوتی بازتاب و دچار تداخل کنند؛ همین پدیده منشأ رنگ‌های متغیر و درخشان در سطح برخی نمونه‌هاست.
منبع: شفق نیوز – گزارشگر علمی
