قلعه حلب (Aleppo Citadel) | این قلعه تاریخی در کجا قرار دارد؟ +عکس
به گزارش سرویس مدیا شفق نیوز، قلعه حلب در مرکز شهر قدیمی حلب در سوریه قرار دارد و بر فراز یک برآمدگی سنگی ساخته شده است. قلعه در میان بازارها، مسجدها، مدرسه‌ها و بناهای تاریخی شهر قرار دارد و ساختار کنونی آن عمدتاً حاصل بازسازی‌ها و توسعه‌های دوره زنگیان و ایوبیان در سده‌های 12 و 13 میلادی است. شواهد باستان‌شناسی در محوطه قلعه، دوره‌های بسیار قدیمی‌تری از سکونت را نیز نشان می‌دهد و بقایای مربوط به هزاره نخست پیش از میلاد در آن شناسایی شده.
ساختار اصلی قلعه حلب در دوره نورالدین زنگی توسعه پیدا کرد و در زمان حکومت الملک الظاهر غازی، پسر صلاح‌الدین ایوبی، عملیات گسترده‌ای برای تقویت آن انجام شد. خندق اطراف قلعه در این دوره توسعه یافت و ورودی بزرگ و پل سنگی نیز شکل گرفت. ورودی قلعه به صورت مسیر پیچ‌دار طراحی شده و مهاجمان برای رسیدن به بخش داخلی باید از چند مرحله دفاعی عبور می‌کردند. دیوارهای شیب‌دار سنگی، برج‌های دفاعی، خندق و ورودی چندلایه از بخش‌های اصلی معماری نظامی قلعه هستند.
در داخل قلعه بقایای مجموعه‌ای از بناهای نظامی، مذهبی و مسکونی دیده می‌شود. کاخ ایوبی، مسجد بزرگ، مسجد ابراهیم خلیل، حمام تاریخی، تالار تخت دوره مملوکی، انبارها و مخازن آب از بخش‌های شناخته‌شده این مجموعه هستند.
بخش‌های مهم قلعه حلب
- ورودی اصلی: مجموعه‌ای سنگی با پل و مسیر پیچ‌دار که از خندق عبور می‌کند.
- خندق دفاعی: پیرامون بخش اصلی قلعه قرار دارد و در دوره ایوبی توسعه یافت.
- کاخ ایوبی: از بقایای مهم دوره حکومت الملک الظاهر غازی.
- مسجد بزرگ: از بناهای مذهبی تاریخی داخل محوطه قلعه.
- تالار تخت مملوکی: ساختمانی مربوط به دوره مملوکان که برای فعالیت‌های رسمی استفاده می‌شد.
- حمام تاریخی: بخشی از مجموعه ساختمانی داخل قلعه که ساختار سنتی حمام‌های دوره اسلامی را حفظ کرده است.
قلعه در سده‌های بعد نیز چند بار آسیب دید و بازسازی شد. حمله مغول در سال 1260 میلادی و یورش تیمور در سال‌های 1400 و 1401 میلادی به بخش‌هایی از قلعه آسیب وارد کرد. دوره مملوکی با عملیات بازسازی همراه بود و در دوره عثمانی نیز قلعه همچنان برای استقرار نیروهای نظامی استفاده می‌شد، هرچند نقش دفاعی آن به تدریج کاهش یافت. زمین‌لرزه سال 1822 نیز خسارت سنگینی به حلب و قلعه وارد کرد و پس از آن عملیات مرمت انجام شد.
شهر قدیمی حلب در سال 1986 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و قلعه حلب بخش اصلی این مجموعه تاریخی است. یونسکو قلعه را نمونه‌ای مهم از معماری نظامی دوره ایوبی و مملوکی معرفی کرده است. این محوطه همچنین در فهرست میراث جهانی در معرض خطر قرار دارد.
در جریان جنگ سوریه، بخش‌هایی از شهر قدیمی و بناهای تاریخی حلب آسیب دیدند. زمین‌لرزه فوریه 2023 نیز خسارت‌های تازه‌ای به میراث تاریخی منطقه وارد کرد و برنامه‌های تثبیت، مرمت و بازسازی ادامه پیدا کرد. یونسکو در گزارش‌های خود بر حفظ مصالح و جزئیات معماری تاریخی و استفاده از سنگ‌های هماهنگ در عملیات مرمت قلعه حلب تأکید کرده است.
