قلعه کنگلو – عقاب پیر مازندران

قلعه کنگلو در ارتفاعات منطقه سوادکوه مازندران قرار دارد؛ بنایی سنگی با ساختاری بیضی‌شکل و برج‌مانند که پیشینه آن به دوره ساسانی نسبت داده می‌شود.

قلعه کنگلو در نزدیکی روستای کنگلو، در منطقه خطیرکوه شهرستان سوادکوه مازندران واقع شده است. بنا بر فراز ارتفاعات سنگی ساخته شده و موقعیت آن بر چشم‌انداز کوهستانی اطراف تسلط دارد. ساختار سنگی، شکل بیضی و ظاهر برج‌مانند قلعه، از ویژگی‌های معماری این محوطه تاریخی است. قدمت کنگلو به دوره ساسانی نسبت داده می‌شود؛ هرچند درباره زمان دقیق ساخت آن و کاربری اولیه بنا، اطلاعات قطعی و یکسانی وجود ندارد. برخی بررسی‌های باستان‌شناختی، احتمال استفاده مذهبی از این سازه را مطرح کرده‌اند و آن را نیایشگاهی مرتبط با آیین مهر دانسته‌اند. در مقابل، کاربری دفاعی و نظامی نیز در توصیف‌های تاریخی این بنا مطرح شده است.

معماری و مصالح قلعه

در ساخت قلعه کنگلو از سنگ‌های لاشه و ملات استفاده شده است. طرح کلی بنا حالتی بیضی‌شکل دارد و بخش‌هایی از دیوارهای سنگی آن همچنان باقی مانده‌اند. قسمت‌هایی از سازه و سقف بنا در گذر زمان تخریب شده و وضعیت کنونی قلعه، امکان مشاهده کامل شکل اولیه آن را نمی‌دهد. قرارگیری بنا در ارتفاعات و ساختار مستحکم دیوارها، از ویژگی‌هایی است که در بررسی معماری آن مورد توجه قرار می‌گیرد.

آیا قلعه کنگلو آتشکده آناهیتا بوده است؟

درباره استفاده مذهبی از قلعه کنگلو روایت‌هایی وجود دارد که آن را به آیین‌های ایران باستان مرتبط می‌دانند. با این حال، شواهد منتشرشده، انتساب قطعی بنا به آتشکده زرتشتی یا نیایشگاه اختصاصی آناهیتا را تأیید نمی‌کند. برخی مطالعات، احتمال ارتباط آن با آیین مهر را مطرح کرده‌اند؛ موضوعی که با شناسایی قطعی کاربری بنا تفاوت دارد.

این قلعه از حمله اعراب و مغولان در امان مانده و طی سالیان سلطه اعراب، آتشکده زرتشتیان و نیایشگاه آب و آناهیتا بوده است.

منبع: شفق نیوز – گزارشگر گردشگری