کوسه گابلین (دیوکوسه) Goblin Shark کوسه‌ای با فک‌های پرتاب‌شونده
به گزارش شفق نیوز، کوسه گابلین با نام علمی Mitsukurina owstoni از کوسه‌های آب‌های عمیق است که به دلیل شکل غیرمعمول پوزه و قابلیت حرکت سریع فک‌ها هنگام شکار، توجه پژوهشگران و علاقه‌مندان به جانوران دریایی را جلب کرده است. این گونه در خانواده Mitsukurinidae قرار دارد و نخستین بار در سال 1898 توسط دیوید استار جردن بر اساس نمونه‌ای از آب‌های ژاپن توصیف شد. مشاهده مستقیم این کوسه در طبیعت بسیار دشوار است و بخش قابل توجهی از اطلاعات مربوط به زیست‌شناسی آن از نمونه‌هایی به دست آمده که به صورت تصادفی در تورهای ماهیگیری گرفتار شده‌اند.
کوسه گابلین کجا زندگی می‌کند؟
کوسه گابلین در بخش‌هایی از اقیانوس اطلس، اقیانوس هند و اقیانوس آرام ثبت شده است. محدوده ثبت‌شده برای این گونه از آب‌های اطراف ژاپن، استرالیا و نیوزیلند تا بخش‌هایی از اقیانوس اطلس و سواحل آفریقا و آمریکای جنوبی امتداد دارد. این کوسه بیشتر در فلات قاره و دامنه‌های بالایی آن زندگی می‌کند و در آب‌های کم‌عمق ساحلی به ندرت دیده می‌شود.
داده‌های FishBase عمق زیست این گونه را حدود 30 تا 1300 متر گزارش می‌کنند و بخش قابل توجهی از مشاهده‌ها در اعماق چندصد متری انجام شده است. شکل بدن، رنگ و زیست در محیط کم‌نور اعماق دریا، آن را از بسیاری از کوسه‌های شناخته‌شده متمایز می‌کند.
ظاهر دیوکوسه چگونه است؟
پوزه کشیده و تخت، فک‌های بلند و قابل بیرون‌زدن، بدن نرم و کشیده و چشم‌های کوچک از مشخصات ظاهری کوسه گابلین هستند. دندان‌های آن باریک، بلند و نوک‌تیز هستند. رنگ بدن در نمونه‌های زنده صورتی متمایل به سفید گزارش شده و باله‌ها می‌توانند ته‌رنگ آبی داشته باشند؛ پس از مرگ، رنگ بدن به سمت قهوه‌ای مایل به خاکستری تغییر می‌کند.
اندازه ثبت‌شده برای این گونه متفاوت است. FishBase حداکثر طول گزارش‌شده را 6.17 متر اعلام کرده و طول رایج را حدود 2 متر ذکر می‌کند.
فک کوسه گابلین چگونه شکار می‌کند؟
ویژگی قابل توجه کوسه گابلین هنگام شکار، حرکت فک‌های آن است. پژوهشی که در مجله Scientific Reports منتشر شد، رفتار شکار دو کوسه گابلین را با فیلم‌برداری در دریا بررسی کرد. نتایج نشان داد که فک‌های این کوسه می‌توانند با سرعت زیادی به سمت جلو پرتاب شوند.
در این بررسی، حداکثر سرعت حرکت فک‌ها حدود 3.1 متر بر ثانیه اندازه‌گیری شد و میزان جلوآمدن فک‌ها به حدود 8.6 تا 9.4 درصد طول بدن رسید. پژوهشگران این سازوکار را با شرایط زندگی در محیط‌های عمیق و کم‌غذا مرتبط دانسته‌اند؛ جایی که گرفتن سریع طعمه می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
غذای کوسه گابلین چیست؟
رژیم غذایی ثبت‌شده برای این گونه شامل ماهی‌ها، اختاپوس‌های دریایی و سخت‌پوستانی مانند خرچنگ‌ها است. ساختار فک به کوسه اجازه می‌دهد طعمه را در فاصله‌ای کوتاه با حرکت سریع فک‌ها بگیرد. این گونه به عنوان کوسه‌ای با حرکت نسبتاً آهسته و شناوری نزدیک به خنثی توصیف شده است.
چند واقعیت درباره کوسه گابلین
- نام علمی: Mitsukurina owstoni
- نام انگلیسی: Goblin Shark
- خانواده: Mitsukurinidae
- زیستگاه: آب‌های عمیق اقیانوس‌ها
- عمق ثبت‌شده: حدود 30 تا 1300 متر
- حداکثر طول گزارش‌شده: 6.17 متر
- غذای ثبت‌شده: ماهی، اختاپوس و خرچنگ
- ویژگی شاخص: فک‌های قابل‌پرتاب
- وضعیت حفاظتی در ارزیابی IUCN: کمترین نگرانی (Least Concern)
- تهدید مستقیم برای انسان: در منابع تخصصی، این گونه برای انسان بی‌خطر گزارش شده است.
تولیدمثل کوسه گابلین
اطلاعات علمی درباره تولیدمثل این کوسه هنوز محدود است. منابع تخصصی آن را گونه‌ای تخم‌زنده‌زا توصیف می‌کنند؛ به این معنا که جنین‌ها داخل بدن مادر رشد می‌کنند و پس از مصرف کیسه زرده، در گونه‌های نزدیک به این گروه می‌توانند از تخمک‌های تولیدشده توسط مادر نیز تغذیه کنند. با این حال، داده‌های مستقیم درباره دوره بارداری، تعداد نوزادان و محل زادآوری کوسه گابلین بسیار محدود است و بخش زیادی از جزئیات چرخه زندگی آن همچنان ناشناخته باقی مانده است.
کوسه گابلین (Goblin Shark) یک کوسه آب‌های عمیق با پوزه کشیده و فک‌های قابل‌پرتاب است. این گونه در نقاط مختلف اقیانوس‌های جهان ثبت شده و به دلیل زندگی در اعماق زیاد، مشاهده مستقیم آن بسیار نادر است. قابلیت جلوآمدن سریع فک‌ها هنگام شکار، شاخص‌ترین ویژگی تغذیه‌ای آن محسوب می‌شود.
