دریاچه تانگانیکا (Lake Tanganyika) | این دریاچه در کدام کشورها قرار دارد؟
به گزارش شفق نیوز، در امتداد شکاف غربی دره بزرگ آفریقا دریاچه تانگانیکا قرار گرفته و میان تانزانیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، بوروندی و زامبیا تقسیم شده است. پهنه آبی با طول بیش از 670 کیلومتر، عرض متوسط حدود 50 کیلومتر و عمق حداکثری نزدیک به 1470 متر، از نظر ابعاد، عمق و حجم آب شیرین جایگاه مهمی در جغرافیای جهان دارد.
دریاچه تانگانیکا کجاست؟
دریاچه تانگانیکا در بخش غربی سامانه شکاف بزرگ آفریقا قرار دارد و شکل کشیده آن از شمال به جنوب امتداد پیدا کرده است. مرز آبی این دریاچه میان چهار کشور قرار گرفته و بخش قابل توجهی از ساحل آن در جمهوری دموکراتیک کنگو و تانزانیا واقع شده است. سطح آب دریاچه حدود 773 متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد.
طول دریاچه در منابع مختلف حدود 671 تا 676 کیلومتر اعلام شده و عرض آن در بخش‌های مختلف تغییر می‌کند. باریک بودن پهنه دریاچه در مقایسه با طول بسیار زیاد آن، شکل مشخص تانگانیکا را روی نقشه ایجاد کرده است. خط ساحلی در مجموع حدود 1828 کیلومتر طول دارد.
تانگانیکا حدود 1470 متر عمق دارد و به عنوان عمیق‌ترین دریاچه آفریقا شناخته می‌شود.
اطلاعات کامل Lake Tanganyika
| نام | دریاچه تانگانیکا |
| نام انگلیسی | Lake Tanganyika |
| قاره | آفریقا |
| کشورهای پیرامونی | تانزانیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، بوروندی، زامبیا |
| موقعیت جغرافیایی | شکاف غربی دره بزرگ آفریقا |
| طول | حدود 671 تا 676 کیلومتر |
| عرض متوسط | حدود 50 کیلومتر |
| مساحت سطح آب | حدود 32900 کیلومتر مربع |
| عمق متوسط | حدود 570 متر |
| حداکثر عمق | 1470 متر |
| حجم آب | حدود 18880 کیلومتر مکعب |
| ارتفاع سطح آب | حدود 773 متر |
| طول خط ساحلی | حدود 1828 کیلومتر |
| جهت کشیدگی | شمالی ـ جنوبی |
| حوضه آبریز | حدود 231000 کیلومتر مربع با احتساب حوزه‌های مرتبط طبق داده‌های پژوهشی |
| قدمت زمین‌شناختی | حدود 10 میلیون سال |
| وضعیت عمقی | عمیق‌ترین دریاچه آفریقا |
| وضعیت طولی | طولانی‌ترین دریاچه آب شیرین جهان |
| تنوع زیستی | بیش از 1500 گونه برآوردشده |
| گونه‌های بومی | حدود 600 گونه بر اساس برآوردهای مدیریت حوضه |
عمق 1470 متری تانگانیکا
ویژگی شاخص تانگانیکا عمق بسیار زیاد آن است. عمق متوسط دریاچه حدود 570 متر اندازه‌گیری شده و عمیق‌ترین بخش آن تا حدود 1470 متر پایین می‌رود. چنین عمقی باعث شده بخش‌های عمیق آب دریاچه شرایط متفاوتی از نظر ترکیب شیمیایی و میزان اکسیژن داشته باشند.
ساختار زمین‌شناختی منطقه به شکل‌گیری این حوضه عمیق ارتباط مستقیم دارد. تانگانیکا در بخش غربی سامانه ریفت آفریقا شکل گرفته؛ منطقه‌ای که پوسته زمین در آن طی میلیون‌ها سال دچار کشش و گسلش شده است. شکل امروزی دریاچه نتیجه همین ساختار زمین‌شناختی و تغییرات طولانی‌مدت حوضه آبریز است.
حجم آب و ابعاد دریاچه
مساحت سطح تانگانیکا حدود 32900 کیلومتر مربع است و حجم آب آن حدود 18880 کیلومتر مکعب برآورد شده است. این حجم بالا، تانگانیکا را در میان بزرگ‌ترین ذخایر طبیعی آب شیرین جهان قرار می‌دهد.
دریاچه در امتداد مرزهای چهار کشور گسترده شده و سهم هر کشور از سطح آب یکسان نیست. بخش مربوط به جمهوری دموکراتیک کنگو حدود 14800 کیلومتر مربع و بخش تانزانیا حدود 13500 کیلومتر مربع گزارش شده است. سهم بوروندی حدود 2600 کیلومتر مربع و سهم زامبیا حدود 2000 کیلومتر مربع است.
تنوع زیستی گسترده در تانگانیکا
تانگانیکا فقط به دلیل اندازه و عمق خود اهمیت ندارد. آب این دریاچه زیستگاه مجموعه بزرگی از ماهی‌ها و دیگر جانداران آبزی است. برآوردهای مدیریت حوضه تانگانیکا از وجود حداقل 1500 گونه در این اکوسیستم خبر می‌دهد و حدود 600 گونه نیز بومی این دریاچه معرفی شده‌اند.
ماهی‌های خانواده سیکلیدها بخش مهمی از این تنوع را تشکیل می‌دهند. شمار زیادی از گونه‌های بومی در طول دوره‌های طولانی در محیط جداافتاده تانگانیکا تکامل پیدا کرده‌اند. علاوه بر ماهی‌ها، سخت‌پوستان، حلزون‌های آبزی، خرچنگ‌ها و گروه‌های مختلف بی‌مهرگان نیز در این زیست‌بوم زندگی می‌کنند.
- ماهی‌های سیکلید: بخش قابل توجهی از تنوع ماهیان بومی تانگانیکا را تشکیل می‌دهند.
- بی‌مهرگان آبزی: گونه‌های بومی از سخت‌پوستان، حلزون‌ها، میگوها و خرچنگ‌ها در حوضه دریاچه ثبت شده‌اند.
- خزندگان: بخش‌هایی از ساحل و زیستگاه‌های اطراف، محل زندگی گونه‌های بومی خزندگان هستند.
- گونه‌های بومی: جدایی طولانی‌مدت حوضه تانگانیکا زمینه شکل‌گیری مجموعه بزرگی از گونه‌های اختصاصی را فراهم کرده است.
ماهیگیری و زندگی مردم اطراف دریاچه
ماهیگیری در تانگانیکا فقط فعالیت اقتصادی محدود به سواحل نیست و برای جمعیت ساکن در کشورهای پیرامونی اهمیت مستقیم دارد. جمعیت پیرامون حوضه دریاچه از منابع آبزی برای تأمین غذا و درآمد استفاده می‌کنند و صید ماهی در بخش‌هایی از ساحل نقش مهمی در اقتصاد محلی دارد.
در برخی مناطق، فشار بر ذخایر ماهی افزایش یافته و مدیریت منابع آبزی به مسئله‌ای فرامرزی تبدیل شده است. حفاظت از ذخایر ماهی، کنترل آلودگی و کاهش تخریب پوشش گیاهی اطراف حوضه، مستقیماً با وضعیت معیشت جوامع ساحلی ارتباط دارد.
تهدیدهای محیط‌زیستی دریاچه تانگانیکا
گسترش کشاورزی و جنگل‌زدایی در حوضه آبریز می‌تواند باعث افزایش فرسایش خاک و ورود رسوبات به دریاچه شود. ورود مواد مغذی اضافی و آلودگی ناشی از فعالیت‌های شهری و صنعتی نیز از مسائل ثبت‌شده در حوضه تانگانیکا است.
صید بیش از ظرفیت، گونه‌های مهاجم، آلودگی و تغییرات اقلیمی نیز در فهرست فشارهای واردشده بر اکوسیستم دریاچه قرار دارند. گستردگی تانگانیکا میان چهار کشور باعث شده مدیریت منابع آن نیازمند همکاری میان دولت‌های پیرامونی باشد.
- جنگل‌زدایی و فرسایش خاک می‌تواند میزان رسوبات ورودی به آب را افزایش دهد.
- آلودگی شهری و صنعتی کیفیت زیستگاه‌های آبزی و مناطق ساحلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
- صید بیش از ظرفیت فشار مستقیمی بر ذخایر ماهی وارد می‌کند.
ترکیب طول حدود 670 کیلومتر، مساحت نزدیک به 32900 کیلومتر مربع و عمق 1470 متر، تانگانیکا را به یک پدیده مهم زمین‌شناسی و آب‌شناختی تبدیل کرده است. این دریاچه در بخش عمیق سامانه ریفت آفریقا قرار دارد و تاریخ زمین‌شناختی طولانی آن در شکل‌گیری تنوع زیستی فعلی نقش داشته است.
داده‌های جغرافیایی و زیست‌محیطی تانگانیکا نشان می‌دهد این دریاچه هم‌زمان یک حوضه عمیق ریفتی، ذخیره بزرگ آب شیرین و زیستگاه شمار زیادی از گونه‌های بومی است. در گزارش‌های منتشرشده درباره این پهنه آبی، عمق 1470 متری، مساحت حدود 32900 کیلومتر مربع و طول بیش از 670 کیلومتر به عنوان مشخصات اصلی آن ثبت شده‌اند.
اگر درباره دریاچه تانگانیکا اطلاعات جالب دیگری می‌دانید، در بخش نظرات با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید. برای آشنایی با یک دریاچه شگفت‌انگیز دیگر، مقاله دریاچه تال فیلیپین را هم ببینید و نظرتان را درباره این دو دریاچه بنویسید.
